Қазақстан Республикасының Заңы Қазақстан Республикасының екінші деңгейдегі банктерінде орналастырылған депозиттерге міндетті...

Қазақстан Республикасының Заңы Қазақстан Республикасының екінші деңгейдегі банктерінде орналастырылған депозиттерге міндетті...

Қазақстан Республикасының Заңы   Қазақстан Республикасының екінші деңгейдегі банктерінде орналастырылған депозиттерге міндетті...


Қазақстан Республикасының Заңы

 

Қазақстан Республикасының екінші деңгейдегі банктерінде

орналастырылған депозиттерге міндетті кепілдік беру туралы

 

Осы Заң депозиторлар - жеке тұлғалардың құқықтарын қорғауға бағытталған және ол, талап етуге дейінгі процентсіз депозиттерді және ислам банктерінде орналастырылған инвестициялық депозиттерді қоспағанда, Қазақстан Республикасының екінші деңгейдегі банктерінде орналастырылған депозиттерге міндетті кепілдік беру жүйесі жұмыс істеуінің құқықтық негіздерін, депозиттерге міндетті кепілдік беруді жүзеге асыратын ұйымның құрылу және оның қызмет ету, екінші деңгейдегі банктердің депозиттерге міндетті кепілдік беру жүйесіне қатысу тәртібін, сондай-ақ жүйеге қатысушылардың өзара қарым-қатынастарының өзге де мәселелерін айқындайды.

 

1-тарау.

Жалпы ережелер

 

1-бап. Осы Заңда пайдаланылатын негізгі ұғымдар

Осы Заңда мынадай негізгі ұғымдар пайдаланылады:

1) агент банк - депозиттерге міндетті кепілдік беру жүйесінің қатысушысы болып табылатын және депозиттерге міндетті кепілдік беруді жүзеге асыратын ұйыммен жасалған келісімнің негізінде депозиторларға кепілдік берілген өтем төлеу жөніндегі рәсімдерді орындайтын банк;

2) банк - екінші деңгейдегі банк;

3) депозиттерге міндетті кепілдік беру жүйесі - осы Заңда көзделген, қатысушы банктер депозиторларының құқықтары мен заңды мүдделерін қорғауға бағытталған ұйымдық-құқықтық шаралар кешені;

4) жарналар - депозиттерге міндетті кепілдік беруді жүзеге асыратын ұйымға қатысушы банктердің осы Заңның талаптарына сәйкес төлейтін төлемдері;

5) кепілдік берілген депозит - осы Заңға сәйкес депозиттерге міндетті кепілдік беру объектісі болып табылатын депозит;

6) кепілдік берілген өтем - осы Заңға сәйкес депозиттерге міндетті кепілдік беруді жүзеге асыратын ұйым кепілдік берілген депозит бойынша депозиторға төлейтін ақша сомасы;

7) қатысушы банк - депозиттерге міндетті кепілдік беру жүйесінің қатысушысы болып табылатын, тартылған депозиттерін қайтару жөніндегі міндеттемелеріне осы Заңға сәйкес кепілдік берілетін банк;

8) қатысушы банктің куәлігі - депозиттерге міндетті кепілдік беруді жүзеге асыратын ұйым қатысушы банкке беретін және оның депозиттерге міндетті кепілдік беру жүйесіне қатысатынын куәландыратын құжат;

9) қосылу шарты - банктің депозиттерге міндетті кепілдік беру жүйесіне қосылу шарты, оның талаптарын депозиттерге міндетті кепілдік беруді жүзеге асыратын ұйым айқындайды және олар жүйеге кіретін барлық банктер үшін стандартты болып табылады;

10) уәкілетті орган - қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалауды жүзеге асыратын мемлекеттік орган.

 

2-бап. Қазақстан Республикасының депозиттерге міндеттi

кепілдік беру туралы заңнамасы

1. Қазақстан Республикасының депозиттерге міндетті кепілдік беру туралы заңнамасы Қазақстан Республикасының Конституциясынанегізделеді және осы Заң мен Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік құқықтық актілерінен тұрады.

2. Егер Қазақстан Республикасы ратификациялаған халықаралық шартта осы Заңдағыдан өзгеше ережелер белгіленген болса, халықаралық шарттың ережелері қолданылады.

 

3-бап. Депозиттерге міндетті кепілдік беру жүйесінің

мақсаттары мен принциптерi

1. Депозиттерге міндетті кепілдік беру жүйесінің мақсаты қаржы жүйесінің тұрақтылығын қамтамасыз ету, соның ішінде қатысушы банк мәжбүрлеп таратылған жағдайда депозиторларға кепілдік берілген өтемді төлеу арқылы банк жүйесіне деген сенімді қолдау болып табылады.

2. Мыналар:

1) жеке тұлғалардың депозиттерін қабылдауды, банк шоттарын ашуды және жүргізуді жүзеге асыратын банктердің депозиттерге міндетті кепілдік беру жүйесіне қатысу міндеттілігі;

2) депозиттерге міндетті кепілдік беру жүйесінің айқындығын қамтамасыз ету;

3) депозиттерге міндетті кепілдік беру жүйесінің жұмыс істеуіне байланысты тәуекелдерді азайту;

4) кепілдік берілген өтемді төлеуге арналған арнайы резервті қалыптастырудың жинақтаушы сипаты депозиттерге міндетті кепілдік беру жүйесінің негізгі принциптері болып табылады.

 

2-тарау.

Депозиттергe міндетті кепілдік беруді жүзеге асыратын

ұйымның құқықтық мәртебесі және oның қызметi

 

4-бап. Депозиттерге міндетті кепілдік беруді жүзеге

асыратын ұйымды құру

1. Депозиттерге міндетті кепілдік беруді жүзеге асыратын ұйым акционерлік қоғам ұйымдық-құқықтық нысанында құрылатын және өз қызметін осы Заңның, Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік құқықтық актілерінің және жарғының негізінде жүзеге асыратын коммерциялық емес ұйым болып табылады.

2. Депозиттерге міндетті кепілдік беруді жүзеге асыратын ұйымның құрылтайшысы - жалғыз акционері Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі болып табылады.

 

5-бап. Депозиттерге міндетті кепілдік беруді жүзеге

асыратын ұйымның негізгі міндеттері мен

функциялары

1. Депозиттерге міндетті кепілдік беруді жүзеге асыратын ұйымның негізгі міндеттері:

1) қаржы жүйесінің тұрақтылығын қамтамасыз етуге қатысу;

2) қатысушы банк мәжбүрлеп таратылған жағдайда кепілдік берілген депозиттер депозиторларының құқықтары мен заңды мүдделерін қорғау болып табылады.

2. Депозиттерге міндетті кепілдік беруді жүзеге асыратын ұйым өзінің негізгі міндеттерін орындау үшін мынадай функцияларды орындайды:

1) осы Заңның талаптарына сәйкес кепілдік берілген өтемді төлейді;

2) депозиттерге міндетті кепілдік беру жүйесіне қатысушы банктердің тізілімін жүргізеді;

3) өз активтерін инвестициялайды;

4) кепілдік берілген өтемді төлеуге арналған арнайы резерв қалыптастырады;

5) конкурстық негізде агент банкті таңдайды;

6) қатысушы банкті консервациялау кезеңінде тағайындалатын уақытша әкімшіліктің құрамына қатысады;

7) қатысушы банкті барлық банк операцияларын жүргізу лицензиясынан айыру кезеңінде тағайындалатын уақытша әкімшіліктің құрамына қатысады;

8) тарату комиссиясы депозиттерге міндетті кепілдік беруді жүзеге асыратын ұйым алдында ол төлеген (төлейтін) кепілдік берілген өтем сомасы бойынша берешекті өтеген кезге дейін мәжбүрлеп таратылатын қатысушы банктің тарату комиссиясының құрамына қатысады;

9) тарату комиссиясы депозиттерге міндетті кепілдік беруді жүзеге асыратын ұйым алдында ол төлеген (төлейтін) кепілдік берілген өтем сомасы бойынша берешекті өтеген кезге дейін мәжбүрлеп таратылатын қатысушы банктің кредиторлар комитетінің құрамына қатысады.

 

6-бап. Депозиттерге міндетті кепілдік беруді жүзеге

асыратын ұйымның кепілдіктерi

1. Депозиттерге міндетті кепілдік беруді жүзеге асыратын ұйым қатысушы банкті мәжбүрлеп тарату туралы сот шешімі заңды күшіне енген күннен бастап оның депозиторларына кепілдік берілген өтемді төлеу жөнінде өзіне міндеттеме қабылдайды.

2. Депозиттерге міндетті кепілдік беруді жүзеге асыратын ұйымның депозиторларға кепілдік берілген өтемді төлеу жөніндегі міндеттемелері заңды тұлғалардың мемлекеттік тізіліміне қатысушы банкті мәжбүрлеп тарату туралы жазба енгізілген күннен бастап бір жыл өткеннен кейін, бірақ қатысушы банкті мәжбүрлеп тарату туралы сот шешімі заңды күшіне енген күннен бастап кем дегенде бес жылдан кейін ғана тоқтатылуға жатады.

 

7-бап. Депозиттерге міндетті кепілдік беруді жүзеге

асыратын ұйымның құқықтары мен міндеттерi

1. Депозиттерге міндетті кепілдік беруді жүзеге асыратын ұйым:

1) қатысушы банктердің жарналар төлеуін талап етуге;

2) қатысушы банктерден банктік және заңмен қорғалатын өзге де құпияны құрайтын ақпараты жоқ тартылған депозиттер бойынша мәліметтер сұратуға;

3) осы Заңның 8-бабынасәйкес Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкінен депозиттерге міндетті кепілдік беру жүйесінің жұмыс істеуін қамтамасыз ету үшін қажетті ақпарат алуға;

4) осы Заңның 9-бабынасәйкес уәкілетті органнан қатысушы банктердің қаржылық жай-күйі туралы ақпаратты қоса алғанда, депозиттерге міндетті кепілдік беру жүйесінің жұмыс істеуін қамтамасыз ету үшін қажетті ақпарат алуға;

5) осы Заңның 16-бабындакөзделген жағдайда, қатысушы банкке қарыз беруге;

6) Қазақстан Республикасы заңнамасының талаптарына сәйкес қатысушы банкте депозитке ақша салуға;

7) Осы Заңның 23-бабындакөзделген жағдайда қарыз алуды жүзеге асыруға;

8) қатысушы банктің тарату комиссиясынан кепілдік берілетін депозиттер бойынша депозиторлардың тізімін, сондай-ақ кепілдік берілетін депозиттер бойынша кепілдік берілген өтем есебін уақтылы беруін талап етуге;

9) қатысушы банк Қазақстан Республикасының депозиттерге міндетті кепілдік беру туралы заңнамасының талаптарын бұзған жағдайда уәкілетті органның алдында оған ықпал ету шараларын және санкциялар қолдану туралы өтініш беруге құқылы.

2. Депозиттерге міндетті кепілдік беруді жүзеге асыратын ұйым:

1) қосылу шартының талаптарын айқындауға;

2) қатысушы банктердің жарналарды толық әрі уақтылы төлеуіне бақылау жасауға;

3) мәжбүрлеп таратылатын қатысушы банктің депозиторларына осы Заңда көзделген тәртіппен кепілдік берілген өтем төлеуге;

4) өзінің функцияларын жүзеге асыру процесінде қатысушы банктер және олардың депозиторлары туралы мәлім болған барлық ақпаратты тек қызметтік мақсаттарда ғана пайдалануға;

5) уәкілетті органға қатысушы банктердің Қазақстан Республикасының депозиттерге міндетті кепілдік беру туралы заңнамасын бұзу фактілері туралы хабарлауға;

6) депозиторларға осы Заңның 21-бабындакөзделген ақпараттарды беруге міндетті.

 

8-бап. Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі мен

депозиттерге міндетті кепілдік беруді жүзеге

асыратын ұйымның өзара іс-қимыл жасау негіздерi

1. Депозиттерге міндетті кепілдік беруді жүзеге асыратын ұйым өз функцияларын тиісінше және уақтылы орындау мақсатында Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкінен депозиттерге міндетті кепілдік беру жүйесінің жұмыс істеуін қамтамасыз етуге қажетті ақпарат алады, оны беру тәртібі Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі мен депозиттерге міндетті кепілдік беруді жүзеге асыратын ұйым арасындағы келісім бойынша айқындалады.

2. Осы Заңда көзделген жағдайда депозиттерге міндетті кепілдік беруді жүзеге асыратын ұйым Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкінен қарыз алуға құқылы.

3. Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі депозиттерге міндетті кепілдік беруді жүзеге асыратын ұйымның қаржылық есептілігінің көлемін, оны ұсыну тәртібі мен мерзімін, сондай-ақ оның активтерін инвестициялау тәртібін айқындайды.

 

9-бап. Уәкілетті орган мен депозиттерге міндеттi

кепілдік беруді жүзеге асыратын ұйымның өзара

іс-қимыл жасау негіздерi

1. Уәкілетті орган мен депозиттерге міндетті кепілдік беруді жүзеге асыратын ұйым өз қызметтерін үйлестіреді, қабылданатын құжаттарын келіседі және депозиттерге міндетті кепілдік беру бойынша жүргізілетін іс-шаралар жөнінде бір-бірін хабардар етеді.

2. Депозиттерге міндетті кепілдік беруді жүзеге асыратын ұйым өз функцияларын тиісінше және уақтылы орындау мақсатында уәкілетті органнан депозиттерге міндетті кепілдік беру жүйесінің жұмыс істеуін қамтамасыз етуге қажетті ақпарат алады, оны беру тәртібі уәкілетті орган мен депозиттерге міндетті кепілдік беруді жүзеге асыратын ұйым арасындағы келісім бойынша айқындалады.

 

3-тарау.

Банктердің депозиттерге міндетті кепілдік

беру жүйесіне қатысу тәртібi

 

10-бап. Банктердің депозиттерге міндетті кепілдік беру

жүйесіне кіруi

1. Банк депозиттерге міндетті кепілдік беру жүйесіне кіру үшін уәкілетті органның жеке тұлғалардың депозиттерін қабылдауға, банк шоттарын ашу мен жүргізуге берген лицензиясын алған күннен кейінгі күннен кешіктірмей депозиттерге міндетті кепілдік беруді жүзеге асыратын ұйымға аталған лицензияның нотариалдық жолмен куәландырылған көшірмесін табыс етеді.

2. Депозиттерге міндетті кепілдік беру жүйесіне кіретін банк уәкілетті органның жеке тұлғалардың депозиттерін қабылдауға, банк шоттарын ашу мен жүргізуге берген лицензиясын алған күні депозиттерге міндетті кепілдік беруді жүзеге асыратын ұйымға уәкілетті органның нормативтік құқықтық актілерінде белгіленген нысан бойынша жасалған өтініш беру арқылы қосылу шартына қосылуға міндетті.

Депозиттерге міндетті кепілдік беру жүйесіне кіретін банк қосылу шартына қосылу туралы өтінішін бермеген жағдайда депозиттерге міндетті кепілдік беруді жүзеге асыратын ұйым екі жұмыс күні ішінде осы факті туралы уәкілетті органды хабардар етеді.

3. Уәкілетті орган қосылу шартына қосылу туралы өтініш бермеген банкке Қазақстан Республикасы заңнамасының талаптарына сәйкес санкциялар қолдану туралы мәселені қарайды.

4. Депозиттерге міндетті кепілдік беруді жүзеге асыратын ұйым банктен оның қосылу шартына қосылуы туралы өтінішін алған күннен бастап екі жұмыс күні ішінде оған қатысушы банктің куәлігін береді.

Қатысушы банк куәлігі депозиттерге міндетті кепілдік беру жүйесіне қатысушы банктер тізіліміне ақпарат енгізілген күні беріледі.

5. Банк міндетті кепілдік беру жүйесіне қатысушы банктер тізіліміне ақпарат енгізілген күннен бастап депозиттерге міндетті кепілдік беру жүйесінің қатысушысы болады.

6. Депозиттерге міндетті кепілдік беруді жүзеге асыратын ұйым депозиттерге міндетті кепілдік беру жүйесіне қатысушы банктер тізіліміне тиісті ақпарат енгізу арқылы қатысушы банктердің берілген және күші жойылған куәліктерінің есебін жүргізеді.

7. Депозиттерге міндетті кепілдік беруді жүзеге асыратын ұйым депозиттерге міндетті кепілдік беру жүйесіне қатысушы банктердің тізілімін Қазақстан Республикасының бүкіл аумағында мемлекеттік және орыс тілдерінде таралатын мерзімді баспасөз басылымдарында тоқсан сайын жариялап отырады.

 

11-бап. Қосылу шарты

1. Банктің қосылу шартына қосылуы оның депозиттерге міндетті кепілдік беру жүйесіне қатысуының міндетті шарты болып табылады.

2. Қосылу шартында:

1) депозиттерге міндетті кепілдік беруді жүзеге асыратын ұйымның толық атауы, оның орналасқан жері және банктік деректемелері туралы мәліметтер;

2) шарттың нысанасы туралы нұсқау;

3) тараптардың құқықтары мен міндеттері;

4) жарналарды төлеу тәртібі;

5) қатысушы банктің депозиттерге міндетті кепілдік беруді жүзеге асыратын ұйымға өзінің міндеттері мен функцияларын орындау үшін қажетті мәліметтерді ұсыну тәртібі;

6) қатысушы банк мәжбүрлеп таратылған жағдайда қатысушы банктердің кепілдік берілген депозиттер бойынша және депозиттерге міндетті кепілдік беруді жүзеге асыратын ұйым өтейтін сомалар бойынша өз міндеттемелерін есептеу тәртібі;

7) шартты тоқтату талаптары;

8) депозиттерге міндетті кепілдік беруді жүзеге асыратын ұйымның қатысушы банктің банктегі есеп шотынан толық немесе ішінара төленбеген жарналар сомасын, сондай-ақ қатысушы банк шарт бойынша өз міндеттемелерін орындамағаны үшін тұрақсыздық төлемін акцептсіз тәртіппен есептен шығару құқығын қоса алғанда, тараптардың шартты бұзғаны үшін жауаптылығы туралы талаптар болуға тиіс.

3. Қосылу шарты депозиттерге міндетті кепілдік беру жүйесінің қатысушы банктер тізіліміне ақпарат енгізілген кезден бастап күшіне енеді және қатысушы банкті депозиттерге міндетті кепілдік беру жүйесінен шығарған жағдайда тоқтатылады.

 

12-бап. Қатысушы банктер жарналарының түрлері және

оларды төлеу тәртібi

1. Қатысушы банк осы Заңға және қосылу шартына сәйкес депозиттерге міндетті кепілдік беруді жүзеге асыратын ұйымға мынадай жарналар төлеуге міндетті:

1) міндетті күнтізбелік жарналар - қатысушы банктердің тоқсан сайынғы төлемдері;

2) қосымша жарналар - депозиттерге міндетті кепілдік беруді жүзеге асыратын ұйымның кепілдік берілген өтемді төлеу үшін арнайы резерві жеткіліксіз болған жағдайда қатысушы банк төлейтін бір жолғы төлемдер;

3) төтенше жарналар - қатысушы банктердің депозиттерге міндетті кепілдік беруді жүзеге асыратын ұйым осы Заңның 23-бабындабелгіленген тәртіппен алған қарыз сомасын және ол бойынша есептелген сыйақыны толық өтеуге арналған төлемдері.

Төтенше жарналарды төлеу қатысушы банктердің міндетті күнтізбелік жарналарды төлеу міндеттемелерін тоқтатып қоймайды.

2. Қатысушы банктің жарналарды төлеу тәртібі мен мөлшерін депозиттерге міндетті кепілдік беруді жүзеге асыратын ұйымның басқарушы органы айқындайды.

Қатысушы банктің міндетті күнтізбелік жарнасының мөлшері есеп берілген тоқсаннан кейінгі айдың бірі күнгі жағдай бойынша қатысушы банктің кепілдік берілген депозиттері сомасының 0,5 процентінен аспауға тиіс.

Қатысушы банктің қосымша жарнасының мөлшері аталған қатысушы банк депозиттерге міндетті кепілдік беруді жүзеге асыратын ұйымға өткен тоқсан үшін төлейтін міндетті күнтізбелік жарнаның екі еселенген мөлшерінен аспауға тиіс.

Қатысушы банктің төтенше жарнасының жылдық мөлшері аталған қатысушы банк депозиттерге міндетті кепілдік беруді жүзеге асыратын ұйымға тоқсан сайын төлейтін міндетті күнтізбелік жарнаның жылдық мөлшерінен аспауға тиіс.

3. Қатысушы банкті барлық банк операцияларын жүргізуге берілген лицензиясынан айырған күннен бастап қатысушы банктің жарналарды төлеу жөніндегі міндеттемесі соттың банкті мәжбүрлеп тарату туралы шешімі заңды күшіне енгенге дейін тоқтатыла тұрады.

4. Қатысушы банктердің қосылу шартына сәйкес төлеген жарналары қайтарылмайды.

 

13-бап. Қатысушы банктің құқықтары мен міндеттерi

1. Қатысушы банк:

1) депозиттерге міндетті кепілдік беруді жүзеге асыратын ұйымнан жарна ставкалары және оларды төлеу мерзімі жөніндегі мәліметтерді, сондай-ақ депозиттерге міндетті кепілдік беру мәселелері бойынша банктік және заңмен қорғалатын өзге құпияны құрайтын ақпараты жоқ өзге де мәліметтерді алуға;

2) агент банкті таңдау жөніндегі конкурсқа қатысуға;

3) бұқаралық ақпарат құралдарында өзінің депозиттерге міндетті кепілдік беру жүйесіне қатысатыны туралы мәліметтерді таратуға құқылы.

2. Қатысушы банк:

1) осы Заңға сәйкес жарналарды уақтылы және толық көлемде төлеуге;

2) клиенттерді қатысушы банк куәлігінің нөмірі мен берілген күнін көрсете отырып өзінің депозиттерге міндетті кепілдік беру жүйесіне қатысатыны туралы, сондай-ақ кепілдік берілген өтемді төлеу шарттары туралы хабардар етуге;

3) депозиттерге міндетті кепілдік беруді жүзеге асыратын ұйымға кепілдік берілген депозиттерді қайтару жөніндегі міндеттемелерін толық және уақтылы орындау мүмкін болмай қалуына әкеп соғатын жағдайдың туындағаны туралы мұндай жағдай туындаған кезден бастап күнтізбелік бес күн ішінде хабарлауға;

4) депозиттерге міндетті кепілдік беруді жүзеге асыратын ұйымға өздері төлеген жарналар бойынша есептердің дұрыстығын растайтын мәліметтерді ұсынуға;

5) депозиттерге міндетті кепілдік беруді жүзеге асыратын ұйымның сұратуы бойынша тартылған депозиттер бойынша банктік және заңмен қорғалатын өзге құпияны құрайтын ақпараты жоқ өзге де мәліметтерді ұсынуға міндетті.

3. Қатысушы банктің тарату комиссиясы қатысушы банкті мәжбүрлеп тарату туралы сот шешімі заңды күшіне енген күннен бастап жеті жұмыс күні ішінде депозиттерге міндетті кепілдік беруді жүзеге асыратын ұйымға кепілдік берілетін депозиттер бойынша депозиторлардың тізімін, сондай-ақ депозиттер бойынша кепілдік берілген өтемнің соттың аталған шешімі заңды күшіне енген күнге жасалған есептерін табыс етуге міндетті.

 

14-бап. Қатысушы банктің атауын өзгерту салдары

1. Қатысушы банк депозиттерге міндетті кепілдік беруді жүзеге асыратын ұйымға өз атауының өзгергені туралы мемлекеттік қайта тіркеу туралы куәлікті алған күннен бастап бес жұмыс күні ішінде жазбаша түрде хабарлайды.

2. Қатысушы банктің атауы өзгерген жағдайда депозиттерге міндетті кепілдік беруді жүзеге асыратын ұйым қатысушы банктен растайтын құжаттарды алған кезден бастап он жұмыс күні ішінде депозиттерге міндетті кепілдік беру жүйесінің қатысушы банктер тізіліміне тиісті өзгерістер енгізе отырып қатысушы банктің куәлігін ауыстырады. Бұл ретте, мұндай банкке бұрын берілген қатысушы банк куәлігінің күші жойылуға тиіс.

 

4-тарау.

Қатысушы банктерді депозиттерге міндетті кепілдік

беру жyйесінен шығару тәртібі және кепілдік берілген

депозиттер бойынша міндеттемелерден бір бөлігін

және мәжбүрлеп таратылатын бaнктiң дебиторлық

берешегі бойынша талап ету құқықтарын бір

мезгілде беру ерекшеліктерi

 

15-бап. Қатысушы банкті депозиттерге міндеттi

кепілдік беру жүйесінен шығару

1. Қатысушы банкті депозиттерге міндетті кепілдік беру жүйесінен шығаруға мыналар:

1) уәкілетті органның қатысушы банкті жеке тұлғалардың депозиттерін қабылдауға, олардың банк шоттарын ашу мен жүргізуге арналған лицензиясынан айыруы;

2) қайта ұйымдастыру немесе тарату жолымен қатысушы банктің қызметін тоқтату;

3) қатысушы банктің уәкілетті органға жеке тұлғалардың депозиттерін қабылдауға, банк шоттарын ашу мен жүргізуге берілген лицензияны ерікті түрде қайтарып беруі негіз болып табылады.

2. Қатысушы банк:

1) уәкілетті орган қатысушы банкті жеке тұлғалардың депозиттерін қабылдауға, банк шоттарын ашу мен жүргізуге арналған лицензиясынан айырған кезде - уәкілетті органның осындай лицензиядан айыру туралы шешімі күшіне енген күннен бастап;

2) қатысушы банкті мәжбүрлеп қайта ұйымдастыру немесе тарату кезінде - қатысушы банкті мәжбүрлеп қайта ұйымдастыру немесе тарату туралы сот шешімі заңды күшіне енген күннен бастап;

3) қатысушы банк ерікті түрде қайта ұйымдасқан немесе тараған кезде - қатысушы банктің ерікті түрде қайта ұйымдасуға немесе тарауға уәкілетті органның рұқсатын алған күннен бастап;

4) қатысушы банк уәкілетті органға жеке тұлғалардың депозиттерін қабылдауға, банкте шоттарын ашуға және жүргізуге арналған лицензияны ерікті түрде қайтарған кезде - оның ерікті түрде қайтарылуына байланысты лицензияның қолданылуы тоқтатылғаны туралы уәкілетті органның шешімі күшіне енген күннен бастап депозиттерге міндетті кепілдік беру жүйесінен шығарылуға тиіс.

3. Қатысушы банкті депозиттерге міндетті кепілдік беру жүйесінен шығару депозиттерге міндетті кепілдік беру жүйесінің қатысушы банктердің тізіліміне қатысушы банктің куәлігін жою туралы жазба енгізу арқылы жүзеге асырылады.

4. Қатысушы банкті депозиттерге міндетті кепілдік беру жүйесінен шығару депозиттерге міндетті кепілдік беруді жүзеге асыратын ұйымның қатысушы банкте ол жүйеден шығарылған күнге дейін жатқан кепілдік берілген депозиттер бойынша міндеттемелерін тоқтатпайды.

Уәкілетті органның депозиттерді қабылдауға, жеке тұлғалардың банктік шоттарын ашуға және жүргізуге берілген лицензиядан айыруы, сондай-ақ ерікті қайта ұйымдастыру негіздері бойынша қатысушы банкті депозиттерге міндетті кепілдік беру жүйесінен шығарған кезде жүйеден шығарылған банк оны шығарған күннен бастап үш ай ішінде жеке тұлғалардың депозиттерін тікелей төлеу арқылы не Қазақстан Республикасы заңнамасының талаптарын ескере отырып, оларды басқа қатысушы банкке аудару арқылы қайтарып беруге міндетті.

Осы баптың 2-тармағының 2) тармақшасында (қатысушы банкті мәжбүрлеп тарату жағдайынан басқа) және 4) тармақшасында көрсетілген негіздер бойынша қатысушы банкті депозиттерге міндетті кепілдік беру жүйесінен шығарған кезде жүйеден шығарылған банк Қазақстан Республикасы заңнамасының талаптарына сәйкес депозиттерді қайтарып беруге міндетті.

 

16-бап. Кепілдік берілген депозиттер бойынша міндеттемелердің бір бөлігін және мәжбүрлеп

таратылатын банктің мүлкін бір мезгілде беру ерекшеліктерi

1. Депозиторлардың мүдделерін қорғау мақсатында кепілдік берілген депозиттер бойынша міндеттемелердің бір бөлігін және мәжбүрлеп таратылатын банктің мүлкін басқа банкке (банктерге) бір мезгілде беру операцияларын жүргізуге жол беріледі, оны жүргізу тәртібі Қазақстан Республикасының банк заңнамасындаайқындалады.

2. Осы баптың 1-тармағында көрсетілген операцияны жүргізу процесінде депозиттерге міндетті кепілдік беруді жүзеге асыратын ұйым қарыздар беруге не кепілдік берілген депозиттер бойынша міндеттемелерді қабылдайтын қатысушы банкте (банктерде) депозиттер орналастыруға құқылы, оларды беру не орналастыру ерекшеліктері мен тәртібі уәкілетті органның нормативтік құқықтық актілерімен айқындалады.

3. Егер осы баптың 1-тармағына сәйкес берілетін кепілдік берілген депозиттер бойынша міндеттемелердің мөлшері мәжбүрлеп таратылатын банк мүлкінің мөлшерінен асып кетсе, депозиттерге міндетті кепілдік беруді жүзеге асыратын ұйым арнайы резерв қаражаты есебінен пайда болған айырманың орнын толтыруға құқылы.

4. Депозиттерге міндетті кепілдік беруді жүзеге асыратын ұйым осы баптың 2, 3-тармақтарына сәйкес беретін қаражат мөлшері кепілдік берілген өтем ретінде төленуге жататын, осы Заңның 18-бабынасәйкес айқындалатын сомадан аспауға тиіс.

 

5-тарау.

Депозиттерге міндетті кепілдік беру объектілері. Кепілдік

берілген өтемді төлеу мөлшері мен тәртібi

 

17-бап. Депозиттерге міндетті кепілдік беру объектілерi

Қатысушы банк мәжбүрлеп таратылған жағдайда, банк шоттарында жатқан және банктік шот және (немесе) банктік салым шарттарымен және (немесе) салым құжаттарымен куәландырылған жеке тұлғалардың теңге және шетел валютасы түріндегі депозиттерін олар бойынша есептелген сыйақысыз қайтару бойынша қатысушы банктің міндеттемелері депозиттерге міндетті кепілдік беру объектілері болып табылады.

 

18-бап. Кепілдік берілген өтем

Қатысушы банк мәжбүрлеп таратылған жағдайда депозиттерге міндетті кепілдік беруді жүзеге асыратын ұйым кепілдік берілген депозиттер бойынша депозиторларға депозиттің қалдығы сомасында депозитке есептелген сыйақысыз, бірақ бір миллион теңгеден аспайтын кепілдік берілген өтем төлейді.

 

19-бап. Депозиторлардың кепілдік берілген өтем алу

құқықтары

1. Депозитор осы Заңда белгіленген мөлшерде және тәртіппен кепілдік берілген депозит бойынша кепілдік берілген өтем алуға құқылы.

2. Депозитор қатысушы банкте түрі мен валютасы бойынша әртүрлі бірнеше кепілдік берілген депозит ашқан жағдайда, депозиттерге міндетті кепілдік беруді жүзеге асыратын ұйым олар бойынша бір миллион теңгеден аспайтын сомада жиынтық кепілдік берілген өтем төлейді.

3. Депозитор бірнеше қатысушы банктерде депозиттер ашқан жағдайда депозиттерге міндетті кепілдік беруді жүзеге асыратын ұйым кепілдік берілген өтемді әрбір қатысушы банк бойынша жеке-жеке төлейді.

4. Кепілдік берілген депозиттер бойынша кепілдік берілген өтем төлеу Қазақстан Республикасының ұлттық валютасымен жүргізіледі. Шетел валютасындағы депозиттер бойынша кепілдік берілген өтемді есептеу үшін валюта айырбастаудың қатысушы банкті мәжбүрлеп тарату туралы сот шешімі заңды күшіне енген күнге белгіленген нарықтық бағамы қолданылады.

 

20-бап. Агент банк

1. Депозиттерге міндетті кепілдік беруді жүзеге асыратын ұйым кепілдік берілген өтемді қатысушы банктер арасынан конкурстық негізде таңдап алынған агент банк (банктер) арқылы төлейді.

Агент банкті таңдау жөніндегі конкурсты өткізу тәртібі және агент банкке қойылатын талаптар уәкілетті органның нормативтік құқықтық актісінде айқындалады.

2. Егер қатысушы банктердің бірде-біреуі агент банкке қойылатын талаптарға сай келмеген жағдайда депозиттерге міндетті кепілдік беруді жүзеге асыратын ұйым кепілдік берілген өтемді Ұлттық почта операторы арқылы төлейді.

 

21-бап. Кепілдік берілген өтемді төлеу тәртібi

1. Депозиттерге міндетті кепілдік беруді жүзеге асыратын ұйым қатысушы банкті мәжбүрлеп тарату туралы сот шешімі заңды күшіне енген күннен бастап он төрт жұмыс күні ішінде Қазақстан Республикасының бүкіл аумағында мемлекеттік және орыс тілдерінде таралатын мерзімді баспасөз басылымдарында жариялау арқылы қатысушы банкті мәжбүрлеп тарату және кепілдік берілген өтемді төлеуді жүзеге асыратын агент банктің (не агент банкті таңдау мүмкін болмаған жағдайда Ұлттық почта операторының) атауын көрсете отырып, кепілдік берілген өтемді төлеудің басталғаны, төлеу кезеңі мен орны (орындары) туралы не осы Заңның 23-бабындакөзделген жағдайда, кепілдік берілген өтемді төлей бастау мерзімін кейінге қалдыру туралы хабарлайды.

Депозиттерге міндетті кепілдік беруді жүзеге асыратын ұйым кепілдік берілген өтемді төлей бастау мерзімін кейінге қалдырған жағдайда Қазақстан Республикасының бүкіл аумағында мемлекеттік және орыс тілдерінде таралатын мерзімді баспасөз басылымдарында жариялау арқылы төлеудің басталуы, кезеңі, орны (орындары) және шарттары туралы депозиторларға қосымша хабарлайды.

Депозитор аталған ақпаратты депозиттерге міндетті кепілдік беруді жүзеге асыратын ұйымнан тікелей алуға құқылы.

2. Мәжбүрлеп таратылатын қатысушы банктің депозиторы кепілдік берілген өтемді төлей бастау туралы хабарландыру шыққан күннен бастап алты ай ішінде өзіне кепілдік берілген өтем төлеу туралы агент банкке жазбаша өтініш беруге құқылы, бұл өтінішке банктік шот және (немесе) банктік салым шарттарының және (немесе) салым құжаттарының түпнұсқалары мен олардың көшірмелері қоса берілуге тиіс. Агент банк кепілдік берілген өтемді депозитор жеке басын куәландыратын құжатты ұсынғанда ғана төлейді.

3. Депозитордың мәжбүрлеп таратылатын қатысушы банкке талап ету құқықтары расталған жағдайда агент банк кепілдік берілген өтемді құжаттар агент банкке келіп түскен күннен бастап бес жұмыс күнінен кешіктірмей төлейді.

4. Алты ай өткеннен кейін депозитор кепілдік берілген өтемді алу үшін депозиттерге міндетті кепілдік беруді жүзеге асыратын ұйымға өтініш жасауға құқылы.

5. Егер мәжбүрлеп таратылатын қатысушы банк депозиторға қатысты кредитор немесе кепілдік беруші болса, кепілдік берілген өтемнің мөлшері кепілдік берілген депозит сомасы мен аталған қатысушы банктің қарсы талаптарының сомасын есепке алу нәтижелері бойынша шыққан айырма сомасына сүйене отырып айқындалады.

 

6-тарау.

Депозиттерге міндетті кепілдік беруді жүзеге асыратын

ұйымның кепілдік берілген өтемді төлеуге арналған арнайы резервi

 

22-бап. Депозиттерге міндетті кепілдік беруді жүзеге

асыратын ұйымның арнайы резервi

1. Депозиттерге міндетті кепілдік беруді жүзеге асыратын ұйым кепілдік берілген өтемді төлеуге байланысты қызметті жүзеге асыру үшін:

1) депозиттерге міндетті кепілдік беруді жүзеге асыратын ұйымның жарғылық капиталының елу проценті шегінде оның шығыстары;

2) қатысушы банктердің жарналары;

3) қосылу шарты бойынша міндеттемелерді орындамағаны немесе тиісінше орындамағаны үшін қатысушы банктерге қолданылған тұрақсыздық төлемі;

4) мәжбүрлеп таратылатын қатысушы банктің төленген (төленетін) кепілдік берілген өтем сомалары бойынша депозиттерге міндетті кепілдік беруді жүзеге асыратын ұйымның талаптарын қанағаттандыру тәртібімен алынған ақша;

5) депозиттерге міндетті кепілдік беруді жүзеге асыратын ұйымның жарғысында көзделген тәртіппен шығыстар мен аударымдар сомасына азайтылған оның активтерін орналастырудан түскен кіріс шегінде және есебінен арнайы резерв қалыптастырады.

2. Депозиттерге міндетті кепілдік беруді жүзеге асыратын ұйымның арнаулы резервінің нысаналы мөлшері қатысушы банктердегі бүкіл кепілдік берілген депозиттер сомасының бес процентінен кем болмайды.

 

23-бап. Депозиттерге міндетті кепілдік беруді жүзеге

асыратын ұйымның қарыз алуы

Депозиттерге міндетті кепілдік беруді жүзеге асыратын ұйымның арнайы резервінің қаражаты депозиторларға кепілдік берілген өтем төлеуге жеткіліксіз болса және жетіспейтін соманы қатысушы банктердің қосымша жарналары есебінен жабу мүмкін болмаған жағдайда, депозиттерге міндетті кепілдік беруді жүзеге асыратын ұйым Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкінен жетіспейтін ақша сомасында қарыз алуға құқылы.

Депозиторларға кепілдік берілген өтем төлей бастау уәкілетті органмен және Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкімен келісе отырып қарыз алу үшін қажетті мерзімге, бірақ қатысушы банкті мәжбүрлеп тарату туралы сот шешімі заңды күшіне енген күннен бастап күнтізбелік қырық бес күннен аспайтын мерзімге ұзартылуы мүмкін.

 

7-тарау.

Қорытынды ережелер

 

24-бап. Дауларды қарау тәртібi

Депозиттерге міндетті кепілдік беру жөніндегі қарым-қатынастардан туындайтын даулар Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен қаралады.

 

25-бап. Осы Заңды қолданысқа енгізу тәртібi

1. Осы Заң 2007 жылғы 1 қаңтардан бастап қолданысқа енгізіледі және Заң қолданысқа енгізілгенге дейін банктер жеке тұлғалармен жасасқан банктік шот және (немесе) банктік салым шарттарынан туындайтын қарым-қатынастарға қолданылады.

2. Осы Заң қолданысқа енгізілген кезде депозиттерге міндетті кепілдік беру жүйесінің қатысушылары болған банктер осы Заң қолданысқа енгізілген күннен бастап үш ай ішінде депозиттерге міндетті кепілдік беруді жүзеге асыратын ұйыммен осы Заңда белгіленген тәртіппен қосылу шартын жасасуға міндетті.

3. Депозиттерге міндетті кепілдік беруді жүзеге асыратын ұйым осы Заң қолданысқа енгізілгенге дейін қатысушы банктермен жасасқан міндетті күнтізбелік, қосымша және төтенше жарналарды төлеу, жеке тұлғалардың тартылған депозиттері бойынша сыйақының ең жоғары ставкалары және банктің депозит саясаты жөніндегі мәліметтерді ұсыну туралы шарттар қатысушы банкпен осы Заңда белгіленген тәртіппен қосылу шартын жасасқан кезге дейін қолданылады.

 

Қазақстан Республикасының

ПрезидентіН. Назарбаев

 

Астана, Ақорда, 2006 жылғы шілденің 7-сі.

169-III ҚРЗ